Hronologija, prvi deo

Stradanje srpskih porodica u Bosni

Ove godine će se "slaviti" desetogodišnjica završetka rata u Bosni i Hercegovini. U okviru tog jubileja naćiće se u centru pažnje svetske javnosti pre svega dva događaja – pad Srebrenice i Dejtonski sporazum. Ovom hronologijom, koju je ekskluzivno za Korene zastavio Milivoje Ivaniševic, direktor Centra za istraživanje zločina nad srpskom narodom u Bosni, želimo da potsetimo na jednu užasnu i prećutanu dimenziju rata u BiH – ubijanje i gašenje celih srpskih porodica

Piše: Milivoje Ivanišević

Otvorene egzekucije nad Srbima Broda počele su 25. marta 1992. u ranim jutarnjim časovima kada su brutalno, bez neposrednog povoda, ubijena tri lica srpske nacionalnosti. Njihova kuća je razorena i zapaljena. Zločin izvršila grupa hrvatskih ekstremista, članova Hrvatske demokratske zajednice (HDZ), i time, u dobroj meri, najavili naredne događaje i period nastupajučeg prvenstveno hrvatskog, ali i muslimanskog, terora nad srpskim narodom i njegovom imovinom u Brodu i ovom delu bosanske Posavine.

Žrtve: 1) Andrija (Petar) Martić, 1935; njegov sin 2) Momir (Andrija) Martić, 1961. i 3) Duško (Milan) Dujanić, 1967. Tom prilikom teško su povređeni Momirova supruga Merima (dev. Kondžić) i Branko Dujanić.

Prilikom napada 26. marta 1992. ubijeno devet meštana srpske nacionalnosti sela Sijekovac. Srpska pravoslavna crkva Svete Ognjene Marije, porušena u Drugom svetskom ratu od muslimana i Hrvata ovog kraja, obnovljena tek 1970, ponovo je razorena.

Žrtve: 1) Jovan (Vaso) Zečević, 1920. i njegova tri sina: 2) Milan (Jovan) Zečević, 1950; 3) Petar (Jovan) Zečević, 1953. i 4) Vaso (Jovan) Zečević, 1958; 5) Luka (Ilija) Milošević, 1943. i njegovi sinovi 6) Željko (Luka) Milošević, 1968. i 7) Dragan (Luka) Milošević, 1974.

Donji Malovan, opština Kupres, čisto srpsko selo (Srba 398), našlo se na udaru i stradalo u masovnoj i neočekivanoj oružanoj invaziji na Kuprešku visoravan, Bosnu i Hercegovinu i SFRJ od strane regularnih vojnih jedinica Republike Hrvatske i hrvatsko-muslimanskih paravojnih i parapolicijskih ilegalnih formacija osnovanih u BiH (pripadnika “Zelenih beretki”, “Patriotske lige”, ZNG i HOS) 3. aprila 1992. Tom prilikom na veoma surov način ubijeno više civilnih lica, pogotovo muškaraca iz srpske porodice Duvnjak.

Žrtve: 1) Duvnjak (Mitar) Miloš, 1925. i njegov sin 2) Duvnjak (Miloš) Mitar, 1967; 3) Duvnjak (Dane) Mitar, 1940; 4) Duvnjak (Simo) Svetozar, 1962; 5) Duvnjak (Simo) Dušan-Palačinak, 1967; 6) Duvnjak (Vlado) Milan, 1936; 7) Duvnjak (Dragun) Darinka, 1935; 8) Duvnjak (Aćim) Vlado, 1907; 9) Duvnjak (Luka) Marinko, 1922; 10) Kalnić (Pero) Niko, 1956; 11) Živko (Jovo) Maksimović, 1966.

Čardak i Jasikovača, prigradska susedna srpska naselja opštinskog centra i grada Derventa koje su hrvatsko-muslimanske snage Armije BiH opkolile i počele da napadaju i granatiraju 15.-16. aprila 1992. U akciji učestvovalo nekoliko stotina Hrvata i muslimana uglavnom dobrovoljaca, pripadnika Armije BiH iz ove i susednih opština, uz snažnu podršku teškog naoružanja koje su iz Republike Hrvatske dovezli pripadnici regularnih oružanih snaga ove nekadašnje jugoslovenske republike. Dana 25-26. aprila 1992. nekoliko grupa žena i dece uspelo da se spase preko reke Ukrine i da pređe na srpsku teritoriju. I pored toga veliki broj meštana je ubijen ili završio u logorima za Srbe koji su otvoreni na više mesta u opštini u samom gradu. Pogotovu u perifernim naseljima Čardak i Jasikovača ubijeno je više desetina osoba srpske nacionalnosti. Mnoge žrtve masakrirane i spaljene u svojim kućama. Ekshumacija stradalnika izvršena u masovnoj grobnici na groblju u Modranu 18. decembra i u zajedničkoj grobnici naselja Čardak između 21. i 23. decembra 1992. godine.
Žrtve: 1) Veljko (Pavo) Lazarević, 1947, njegova supruga 2) Mirjana (Vlajko) Lazarević, 1950. i njihov sin 3) Duško (Veljko) Lazarević, 1972.

Derventa, centar grada, 24. april 1992. Dobar deo naselja velikog dela bosanske Posavine, pogotovo gradove i opštinske centre, okupirale su hrvatske vojne formacije pristigle iz susedne države kojima su se pridružile ranije ilegalno formirane razne paravojne i parapolicijske jedinice sastavljene od Hrvata i muslimana iz tog dela Bosne. Teror nad Srbima počeo je da besni kao što je besneo nad Srbima i Jevrejima u vreme nemačke okupacije i Pavelićeve Nezavisne Države Hrvatske. Srpsko stanovništvo našlo se bez elementarne fizičke ili pravne zaštite, prepušteno na milost i nemilost predstavnika novih vlasti. U Derventi, kao i u ostalim gradovima, progoni nad Srbima završavaju se ili ubistvima ili hapšenjima i odvođenjem u koncetracione logore. Porodica Save Živkovića likvidirana je u vlastitoj kući na veoma surov način.
Žrtve: 1) Goran (Savo) Živković, 1977, njegova majka 2) Jelena (Rade) Živković, 1944. i otac Savo (Boško) Živković, 1946.

Bihać - gradsko naselje (Srba 8.212, Hrvata 4.797, muslimana 27.757, jugoslovena 3.961, ostalih 1.080). U pogromu lica srpske nacionalnosti, koji je počeo još za vreme sukoba u Hrvatskoj i pre nego što je BiH dobila međunarodno priznanje kao samostalna država, nepoznatog datuma aprila meseca počeli su, uglavnom u noćnim časovima, Srbi da nestaju. Neki su prinudno iseljavani iz svojih stanova i puštani na slobodnu srpsku teritoriju, neki su odvođeni u logore, a nekima se izgubio svaki trag. U svim tim slučajevima opljačkana je njihova imovina.Tragedija se dogodila jedne noći kada je u svojoj kući stradao Milan Jarić i nekoliko njegovih najbližih. Sve je podsečalo na ustaške racije u večim gradovima i tajna ubistva za vreme vladavine Ante Pavelića i postojanja njegove NDH. Tada je za takve slučajeve vladala poznata krilatica: “Pojeo ih mrak”. U Bihaću je u istom vremenskom periodu uništena i srpska pravoslavna crkava Svete Trojice i parohijski dom.

Žrtve: 1) Milan Jarić, 1927; 2) Tihomir (Milan) Jarić, 1971; 3) Vitomir (Milan) Jarić, 1970; 4) Rosa (Đuro) Vuksanović, 1933.

Zebina Šuma, opština Srbinje, muslimansko selo sa malim brojem izolovanih srpskih porodica (muslimana 414, Srba 15). Masakr koji su izvršili naoružani muslimani, pripadnici tzv. Zelenih beretki, u stvari Armije BiH, dogodio se 3. maja 1992. i tada su u svojoj kući ubijena tri člana porodice Fuštar, srpske nacionalnosti. Njihova imovina opljačkana, a kuća spaljena. Tela pokojnika pronađena ugljenisana na zgarištu kuće nakon pet dana, 8. maja 1992, a narednog dana identifikovana od nadležnih organa opštine.

Žrtve: 1) Jela Fuštar, 1924, njen suprug 2) Vlado (Pero) Fuštar, 1926. i njihov sin 3) Mile (Vlado) Fuštar, 1966.

Kričanovo, dosta veliko posavsko selo u opštini Srpski Brod nastanjeno pretežno meštanima hrvatske nacionalnosti sa malim brojem pripadnika drugih naroda (Hrvata 900, muslimana 8, Srba 45 i Jugoslovena 48). Zločin se dogodio 5. maja 1992. kada je u srpskom delu sela, u stambenoj zgradi Žarka Tomičevića, koji je sticajem slučajnih okolnosti bio otsutan, masakrirano pet lica ovog srpskog domaćinstva. Prepad na njihovu kuću i imanje izvršili pretežno meštani pripadnici lokalnih hrvatskih i muslimanskih oružanih jedinica iz sastava promuslimanske Armije BiH i Hrvatskog vijeća obrane. Tom prilikom su pred kućom u dvorištu hladnim oružjem, uglavnom noževima, poubijani svi članovi porodice Tomičević koji su se zatekli u kući. Imovina opljačkana i uništena.

Žrtve: 1) Darinka (Vido) Tomičević, 1941; 2) Ruža (Dušan) Tomičević, 1932; 3) Nedeljko (Savo) Tomičević, 1935; 4) Dragutin (Spasoje) Tomičević, 1934; 5) Marko (Trivo) Tomičević, 1931.

Blace, malo selo u opštini Konjic, (21 stanovnik srpske nacionalnosti) napadnuto 15. maja 1992. od domaćih hrvatsko-muslimanskih oružanih formacija, pripadnika Armije BiH. Reč je o nameri i davno utvrđenom planu da se po svaku cenu ovaj deo Hercegovine etnički očisti od srpskog stanovništva. Na tim prostorima Hercegovine već je uveliko egzistirala nova, prevashodno hrvatska, državna tvorevina proklamovana kao Herceg-Bosna. Prilikom napada na Blace, tipično planinsko selo na planini Bjelašnici, uz desnu obalu rečice Rakitnice, ubijeno je, na veoma bestijalan način, više nedužnih žena i starijih muškaraca. Nekoliko uhvačenih meštana oterano u logore. U napadu je učestvovala i poznata specijalna jedinica “Akrepi”. Sva imovina meštana sela Blace opljačkana, spaljena i uništena. Na srpskom pravoslavnom groblju srušena crkvena kapela.

Žrtve: 1) Jelka (Mirko) Golubović, 1910; 2) Manojlo (Jovo) Golubović, 1912; 3) Radojka (Šćepo) Golubović, 1915; 4) Spasenija (Simo) Golubović, 1916; 5) Jelka (Simo) Kilibarda, 1912; 6) Milica (Jakov) Kilibarda, 1912; 7) Ana (Lazar) Kuljanin, 1908; 8) Danica (Spasoje) Kuljanin, 1910; 9) Milka Golubović; 10) Cvija (Marko) Kilibarda, 1912.

Vitkovići, jedno od največih sela u kome su muslimani skoro duplo brojniji od Srba (Srba 372, muslimana 629, jugoslovena 47, ostalih 25) i srpski zaselak Crkvine u opštini Goražde uništeni i istovremeno etnički očišćeni od svojih srpskih starosedelaca 20. maja 1992. i u nekoliko narednih dana. Ubistva meštana i njihovih gostiju izvršena prilikom napada, i još više posle racije, u logorima od kojih je posebno poznat logor, u stvari odredište za likvidaciju Srba ne samo Vitkovići i Crkvina, već i ostalih naselja, pa i iz samog grada, smešten u nekadašnjem Zadružnom domu. U višednevnom pogromu ubijeni su skoro i svi članovi srpske porodice Delić i njihovi rođaci.

Žrtve: 1) Jovo (Vlado) Delić, 1947. i njegova braća 2) Nikola (Vlado) Delić, 1943; 3) Novica (Vlado) Delić, 1939; 4) Radivoje (Vlado) Delić-Rade, 1952. njihov sinovac koji nije živeo u Crkvinama 5) Danilo (Danilo) Delić-Dane, 1960; zetovi 6) Ljubo (Pero) Matović, 1934. i 7) Milutin (Tomo) Pejović, 1937.

Kasatići, ovo selo pripada opštini Hadžići, jednoj od deset sarajevskih opština. Reč je o većem mešovitom selu sa nešto znatnijim, ali ne i dominantnim, brojem muslimana (Srba 129, Hrvata 1, muslimana 185). Napad na srpski deo sela, ustvari na zaselak Miloševići, izvršen iznenada 24. maja 1992. od strane neprimerno velikog broja pripadnika Armije BiH regrutovanih pretežno iz ovog, a izvesni broj njih i iz okolnih muslimanskih mesta. Njihov jedini zadatak je bio istrebljenje i proterivanje srpskog stanovništva iz ovog sela, iz opštine i sa područja Sarajeva. Po upadu i zaposedanju naselja u vlastitoj kući masakrirana jedna od brojnijih srpskih porodica po kojoj ovaj zaselak i nosi ime. Njihova imovina opljačkana i preneta u muslimanski deo sela, a ostatak spaljen i razoren.

Žrtve: 2) Aco (Dejan) Milošević,1952; 2) Dejan (Nikola) Milošević, 1924; 3) Ilija (Ilija) Milošević, 1941; 4) Jovanka (Simo) Milošević, 1929. i 5) Srđan (Gavro) Milošević, 1968, slep mladić, i 6) Goran (Radenko) Todorović, 1968.

Kladanj, ili bolje reči opkoljena srpska sela Vranovići (Srba 148, Jugoslovena 2), Mladovo (Srba 62, Jugoslovena 2), Olovci (Srba 221, Jugoslovena 1), Brdijelji (Srba 90), Obrčevci (Srba 101) iz opštine Kladanj, kao i srpski deo sela Brnjice (Srba 312, muslimana 498) iz opštine Živinice. Tu se slegao i veliki broj Srba koji su izbegli iz susedne opštine Olovo, kao i samog opštinskog centra Kladnja, ukupno oko 2.500 duša, napadnuti 25. maja 1992. od strane veoma brojnih i dobro naoružanih formacija Armije BiH, regrutovanih kako u samom Kladanju, tako i u Živinicama, Olovu, Tuzli i muslimanskim i hrvatskim naseljima ostalih okolnih opština. Prilikom ovog ničim izazvanog napada ubijeno više lica srpske nacionalnosti, znatan broj njih pohvatan u svojim kućama i u poljima za vreme uobičajenih proljetnih poljoprivrednih radova i odveden u muslimanske logore Kladnja i drugih opština pod kontrolom muslimanskih i hrvatskih vlasti. Mnogima od njih izgubio se svaki trag i još od tada njihove porodice očekuju najgore vesti. (Takva sudbina zadesila je Dragana Remetića, Dragana Zoranovića, Vojka Balotića i Vojislava Balotića.) Žrtve ovog pokolja u največem broju su starije osobe i osobe koje nisu imale mogućnosti da se blagovremeno sklone na slobodnu srpsku teritoriju. Zahvaljujući žilavom otporu koji su dva dana pružali meštani napadnutih sela največi broj stanovnika izvukao se na teritoriju susednih opština Šekovići i Zvornik. Posle osvajanja navedenih sela napadači i njihovi rođaci odneli su sve što se moglo odneti, opljačkali kuće, obore i stoku, a nepokretnu imovinu (stambene zgrade, staje, ambare, i dr.) razorili i spalili. Gotovo u isto vreme u samom gradu uništili pravoslavnu crkvu Sveti Dimitrije, a parohijsko-svetosavski dom opljačkali i spalili.

Žrtve: 1) Jovan Đerić, 1912. i njegova supruga 2) Rajka Đerić, 1918. i njihov sin 3) Budimir (Jovan) Đerić, 1949; 4) Mioljka Škiljević, 1914; 5) Čedo (Laza) Škiljević, 1939. i njegov brat: 6) Milorad (Lazar) Škiljević, 1947; 7) Ilija (Pero) Aleksić, 1921. i njegov nepokretan sin 8) Ignjat (Ilija) Aleksić, 1954; 9) Rajko (Zora) Aleksić, 1947.

Đubrani, malo srpsko naselje u opštini Mostar, zaposele 25. maja 1992. dobro naoružane regularne oružane formacije, pristigle iz susedne Republike Hrvatske, u saradnji sa lokalnim jedinicama tzv. Herceg-Bosne regrutovanim od muslimanskog i hrvatskog stanovništva Mostara i okoline. Prilikom zaposedanja i okupacije naselja ubijene dve ženske i jedna muška osoba srpske nacionalnosti koje su ostale u svojim kućama i nisu htele, ili nisu mogle, da napuste selo. Njihova, kao i ostala srpska pokretna imovina, opljačkana a nepokretna uništena.

Žrtve: 1) Dragica Janjić; 2) Risto (Drago) Janjić, 1942; 3) Strahilo (Mićo) Janjić, 1950, svi iz zaseoka Kruševica.

Gornja Bukovica, na teritoriji opštine Goražde jedno od veoma malih brdsko-planinskih siromašnih sela sa mešovitim sastavom stanovništva, ali i znatnom muslimanskom većinom (muslimana 30, Srba 13). Napad na srpski deo seoceta muslimani iz sastava oružanih formacija Armije BiH, uglavnom dobrovoljci iz ovog kraja, izvršili 27. maja 1992. i tom prilikom uništili gotovo sve srpsko što su zatekli, od ljudi, bez obzira na uzrast ili pol, do njihove imovine. Večina meštana srpske nacionalnosti poubijana. Imovina i stočni fond žrtava i malog broja izbeglih Srba opljačkani i preneti u muslimanske kuće. Nepokretna imovina i ono što se nije moglo opljačkati i odneti razoreno i popaljeno. Tela večine pokojnika ugljenisana, spaljena u kućama u kojima su i ubijeni.

Žrtve: 1) Božana (Đorđe) Vukašinović, 1922; 2) Veljko (Dimitrije) Vukašinović, 1920; 3) Vukašin (Petar) Vukašinović, 1902; 4) Grozda (Vujadin) Vukašinović, 1936; 5) Danica (Božo) Vukašinović, 1922; 6) Jovanka (Gavro) Vukašinović, 1932. i njen suprug 7) Miloš (Neđo) Vukašinovića, 1928; 8) Milorad (Todor) Vukašinović, 1914.

Rastovci, u ovom selu iz opštine Novi Travnik (pre toga Pucarevo), u kome dominantnu večinu čine Hrvati u odnosu na Srbe i muslimane (Hrvata 543, muslimana 39, Srba 13) iz verskih i nacionalnih motiva, ubijena tri nedužna mlada čoveka, civila srpske nacionalnosti iz porodice Medić vatrenim oružjem 30. maja 1992. Ubistvo izvršili naoružani lokalni uniformisani pripadnici Armije BiH.

Žrtve: 1) Simo Medić, rođ. 1968; 2) Dragan Medić, 1970. i 3) Mlađan Medić, 1974.
Milje, (opština Trnovo-Sarajevo), liliputanski malo i dosta zabačeno srpsko selo (stanovnika 18) napadnuto i držano pod okupacijom, kao i Trebečaj, od 30. maja do 16. juna 1992.

Sudbina Srba koji su se zatekli u selu u svemu je ista kao i sudbina Srba Trebečaja. Meštani su zlostavljani, ponižavani, prebijani, a mnogi ubijani na veoma surov način. Tela pronađenih stradalnika ugljenisana. Reč je isključivo o veoma starim osobama srpske nacionalnosti. Njihova imovina opljačkana i uništena. Zločin počinili pripadnici muslimansko-hrvatskih formacija Armije BiH, regrutovani uglavnom sa područja Sarajeva. Tela pokojnika sahranjena tek nakon izvesnog vremena i posle povratka VRS i srpskog stanovništva u ovaj kraj.

Žrtve: 1) Ljeposava Vitković, 1921; 2) Draginja Vitković, 1922; 3) Cvija (Vido) Vitković, 1924. i 4) Boriša (Aleksa) Ivanović, 1912.

Breza, urbani deo grada. Od početka ratnih sukoba u BiH do uspostave mira, odnosno sklapanja Dejtonskog sporazuma, Breza je bila i ostala u posedu muslimanskih vlasti. Usled toga mnoge činjenice o sudbini i stradanju Srba u ovoj opštini, kao i u ostalim opštinama pod vlašću muslimansko-hrvatske federacije, još uvek su nedostupne stručnim službama koje se bave ovim poslom, a time i javnosti. To lokalne vlasti u Brezi godinama dosta efikasno prikrivaju, posebno na užem gradskom području. Ipak, jedan od više zločina izvršenih nad Srbima u Brezi nije ostao prikriven pred lokalnom javnošću. Nepoznatog datuma meseca maja 1992. u naselju Branjevac ubijeni su i spaljeni u vlastitoj kući majka i njeni sinovi blizanci, još skoro bebe od svega osamnaest meseci. Njihov otac u vreme zločina nalazio se zatvoren, nemoćan i prebijan u nekom od brojnih logora za Srbe. U to vreme u centru grada uništen je i srpski pravoslavni hram Sveti Prokopije.

Žrtve: 1) Slađana Ađić, 1969. i njena deca blizanci 2) Snježana (Radisav) Ađić, 1990. i 3) Siniša (Radisav) Ađić, 1990.

Oparci, srpski zaselak muslimanskog sela Brezovice, opština Srebrenica, u kome muslimani već duže vremena čine većinsko stanovništvo (Srba 64, muslimana 462). Stanovnici ovog srpskog zaseoka napadnuti su 1. juna 1992. od svojih suseda iz samog sela Brezovice, kao i naoružanih meštana iz okolnih muslimanskih sela srebreničke i bratunačke opštine, boraca Armije BiH. U napadu ubijeno šest starijih meštana srpske nacionalnosti koji nisu mogli ili nisu hteli da blagovremeno napuste svoje domove. Sva srpska imovina u selu je opljačkana, a 22 kuće spaljene i uništene. Imovinu i stoku zaseoka Oparci razneli u svoja domaćinstva muslimanske porodice iz sela Brezovice: žene, deca i roditelji boraca koji su učestvovali u napadu. Ostatak imovine, ono što se nije moglo odneti, zgrade i ostali objekti, razoreni i spaljeni.

Žrtve: 1) Ilić (Dragutina) Dragić, 1939; 2) Ilić (Momčila) Ratko, 1942; 3) Ilić (Momčila) Uglješa, 1939; 4) Petrović (Cvijetin) Živojin, 1917; 5) Petrović (Drago) Milorad, 1923. i 6) Petrović (Drago) Dikosava, 1932. Neke od navedenih žrtava su ubijene na najsuroviji način.

Srpski Brod, gradsko naselje. Za vreme višemesečne hrvatsko-muslimanske okupacije Srpskog Broda (ranije Bosanskog Broda) izvršen je veliki broj ubistava pojedinih lica i bračnih parova srpske nacionalnosti. Prema raspoloživoj dokumentaciji u gradu je u toku trajanja ove okupacije ubijeno, pojedinačno ili u usamljenim bračnim parovima bez dece, preko sto lica, civila, srpske nacionalnosti. Ubistva su organizovali i izvršili, po nečijem nalogu ili samovoljno, isključivo pripadnici legalnih vojnih i policijskih vlasti Republike BiH. Jedan od takvih zločina je svakako svirepo i podmuklo ubistvo porodice Mačinka Branka, izvršeno 1. juna 1992. godine u njihovom stanu u ul. M. Tita br. 117.

Žrtve: 1) Mileva (Risto) Marčinko, 1926; 2) Branko (Marko) Marčinko, 1922. i njihov sin 3) Slavko (Branko) Marčinko, 1957.

Goražde, urbano gradsko naselje u kome je u toku muslimanske vladavine ovim gradom 5. juna 1992. izvršeno svirepo ubistvo više članova jedne od malog broja zaostalih srpskih porodica koje su silom prilika još nalazile u Goraždu. Članovi porodice ubijeni su u vlastitoj kući. Zločin počinili naoružani i uniformisani pripadnici muslimanske policije ili Armije BiH. Kuća žrtava posle izvršenog zločina opljačkana i demolirana. Nije poznato da li su muslimanske vojne ili civilne vlasti pokrenule istragu o ovom zločinu. Muslimani i njihovo rukovodstvo ovog grada nisu imali obzira ni prema najstarijim srednjovekovnim srpskim istorijskim i kulturnim spomenicima. Razorili srednjovekovnu pravoslavnu crkvu Svetog Mučenika Georgija iz 1446. godine i sve okolne pomoćne objekte, a srpsko groblje bagerom preorali.

Žrtve: 1) Nevenka Stojanović, njen suprug 2) Mirko (Petko) Stojanović-Baćo, 1971. njihov trogodišnji sin 3) nepoznato ime (Mirka) Stojanović, njegov deda 4) Petko (Danilo) Stojanović, 1927. i njegova supruga 5) ime nepoznato, prezime Stojanović.

Ledići, opština Trnovo-Sarajevo, veoma malo planinsko i siromašno srpsko selo (stanovnika 36) na obroncima planine Bjelašnice napadnuto, opljačkano i spaljeno od strane hrvatsko-muslimanskih oružanih formacija Armije BiH u največoj meri regrutovanih sa područja Sarajeva. Napad izvršen u predvečerje 3. juna 1992. oko 19 časova i trajao narednog dana skoro do svitanja. Okupacija sela, koje je u međuvremenu pretvoreno u svojevrsan muslimanski logor za Srbe, trajala do 10. juna. U tom razdoblju na veoma surov način ubijeni, uglavnom masakrirani, svi meštani srpske nacionalnosti koji nisu mogli blagovremeno da pobegnu iz svojih kuća pred razularenim muslimanskim vojnicima. Međutim, pobijeni su i oni malobrojni koje su muslimani pronašli dok su se krili po okolnim potocima i šumama. Zajedničku grobnicu pet ženskih tela pronašli izviđači VRS nakon više od godinu dana, krajem novembra 1993, a patolozi utvrdili uzroke smrti, odnosno sredstva i način egzekucije (hladno oružje) i identifikovali žrtve. Reč je o pet starih žena iz Ledića. Druga kolektivna egzekucija izvršena u isto vreme nad grupom izbeglih meštana koji su pokušali da se probiju prema Kalinoviku. Ovaj zločin se dogodio blizu lokaliteta Poljice. Ukupan bilans napada na Lediće je stravičan. Od strane muslimana pobijena je večina stanovnika ovog sela. Samo mali broj njih je preživao pohod Armije BiH. Neki od njih su naknadno, prilikom pokušaja begstva, ubijeni na drugim usputnim lokacijama (Lenka Tešanović i Stana Tešanović, majka dvojice pokojnika iz spiska koji sledi: Radeta i Milenka Tešanovića stradale su nekoliko dana kasnije u selu Srbotina, kod Miljevine, op. Srbinje.) Selo je, kako to obično biva posle ovakvih muslimanskih oružanih pohoda na srpska naselja, opljačkano, popaljeno i razoreno do te mere da se konačno gubi skoro svaki trag srpskog prisustva na tom prostoru. Napad na Lediće i zasedu u Poljicama TV Sarajevo i ostala njihova sredstva informisanja predstavili na svoj način, kao veliku pobedu Armije BiH nad četnicima, odnosno srpskim oružanim fomacijama. Tela četiri žrtve iz porodice Tešanović ekshumirana iz masovne grobnice na Javorskoj kosi tek oktobra 2001.

Žrtve: 1) Nenad (Ostoja) Vasić, 1931. i njegova supruga 2) Mara (Drago) Vasić, 1930; 3) Milenko (Milivoje) Tešanović, 1960, njegova supruga 4) Nevenka (Mlađen) Tešanović, 1963. i brat 5) Rade (Milivoje) Tešanović, 1964, njegova supruga 6) Vinka (Rajko) Tešanović, 1965. i njihov sin od nepunih godinu dana: 7) Milan (Rade) Tešanović, 1991; 8) Milorad (Drago) Tešanović, 1956. i njegova deca, kćerka: 9) Danijela (Milorad) Tešanović, 1980; i sin 10) Dragomir (Milorad) Tešanović,1982; 11) Radojka (Miloš) Vasić, 1954; i njena kći 12) Slađana (Veljko) Sekulić, 1979; 13) Slavojka (Miloš) Vasić, 1964. 14) Savo (Ljubo) Kenjić, 1933; 15) Rade (Aleksa) Mijovčić, 1922; 16) Savka (Nikola) Vasić, 1914; 17); Stana Vitković, 1925; 18) Zora (Jovan) Vasić, 1919; 19) Milka (Danila) Vasić 1936; 20) Ljubica (Đuro) Vasić 1908; 21) Ikonija (Lazar) Vasić 1900; 22) Tankosava (Aleksa) Vasić 1920; 23) Drago Vasić, 1954; 24) Nikola (Stanko) Vasić, 1950.

Lisovići, po broju stanovnika više nego liliputanski malo srpsko selo u odumiranju (svega 6 stanovnika) na desnoj obali reke Bosne, opština Trnovo-Sarajevo, muslimani, pripadnici Armije BiH, napali, okupirali i držali pod pod svojom vlašću od 6. do 12. juna 1992. Za to vreme dve trećine meštana ovog sela surovo poubijali, uglavnom hladnim oružjem: pretežno nožem i maljem. Skromnu imovinu i stoku tih nekoliko porodica opljačkali, a nekretnine popalili. Od tada je selo etnički uništeno i u Lisovićima nema uslova za život.

Žrtve: 1) Marko (Milan) Ivanović, 1931; 2) Danilo (Blaško) Ivanović, 1925; 3) Cvijeta (Aleksa) Ivanović, 1923. i njen suprug 4) Simo (Manojlo) Ivanović, 1925.

Hotonj, za lokalne uslove dosta veliko, višenacionalno, selo (opština Vogošća-Sarajevo) u kome dominantnu skupinu čini muslimanska populacija (Hrvata 59, muslimana 2.042, Srba 800, jugoslovena 98, ostalih 50). Srpski deo sela i okolni srpski zaseoci napadnuti 8. juna 1992. od strane pripadnika Prvog korpusa Armije BiH regrutovanih sa područja ove i susednih sarajevskih opština. Tom prilikom ubijeno šest lica srpske nacionalnosti, od toga njih pet iz porodice Pajdaković. Preživeli meštani srpske nacionalnosti spas potražili na teritoriji i u naseljima pod upravom srpskih organa vlasti. Pokretna imovina stradalih i izbeglih Srba opljačkana, a nepokretna spaljena i uništena.

Žrtve: 1) Boško (Jovo) Pajdaković, 1913, njegova supruga 2) Desa (Nikola) Pajdaković, 1915; 3) Kamenko (Boro) Pajdaković, 1959; 4) Milan (Đorđe) Pajdaković, 1963; 5) Milena Pajdaković, 1912.

Vlahovići, muslimansko selo u opštini Višegrad sa svega par srpskih porodica (muslimana 141, Srba 8) u kome su naoružani meštani muslimanske veroispovesti i njihovi saučesnici iz susednih muslimanskih sela, još ranije svrstani u oružane formacije Zelenih beretki Armije BiH, iz verskih i nacionalnih pobuda, izvršili svirepo, ničim izazvano, ubistvo tri civila iz ugledne srpske porodice Šimšić. Zločin se dogodio u kasnim poslepodnevnim časovima 9. juna 1992. dok su žrtve skupljale i dogonile stoku sa susednog pašnjaka. Njihova imovina i stoka opljačkani, a kuće spaljene i razorene.

Žrtve: 1) Dragomir (Momčilo) Šimšić, 1948, njegova supruga 2) Perka (Vitomir) Šimšić, 1941. i stric: 3) Božo (Obren) Šimšić, 1932.

Čemerno (Opština Ilijaš-Sarajevo). Najžešći napad na ovo malo i dosta izolovano srpsko planinsko selo (Srba 13) - koje je od početka ratnih dejstava bilo meta čestih nasrtaja i granatiranja muslimana iz Sarajeva - pripadnici Armije BiH, izvršili 10. juna 1992. Tom prilikom stradali bezmalo svi stanovnici ovog sela, kao i njihovi branioci, od kojih su mnogi došli dobrovoljno da pomognu malobrojnu odbranu srpskog stanovništva Čemernog. Kao i u ostalim muslimanskim napadima na srpska sela sve u selu je opljačkano, odneto u Sarajevo i okolna muslimanska sela, a što se nije moglo poneti to je popaljeno i razoreno. Pored trideset ubijenih meštana i dobrovoljaca koji su pokušali da ih odbrane, sve lica srpske nacionalnosti, još više njih je lakše i teže ranjeno ili sprovedeno u poznata mučilišta, zloglasne sarajevske logore za Srbe.

Žrtve: 1) Miloš (Aćim) Bunjevac 1955, njegova majka 2) Mirosava (Risto) Bunjevac 1926. brat 3) Ranko (Aćim) Bunjevac, 1961 i Miloševa supruga 4) Slavojka (Nikola) Bunjevac, 1957. potom 5) Đorđo (Jovan) Bunjevac 1936, supruga 6) Koviljka (Lazar) Bunjevac, 1937. i njihov sin 7) Goran (Đorđe) Bunjevac 1965; 8) Rajko (Jovan) Bunjevac, 1952; 9) Novko (Neđo) Ćetković, 1912; 10) Spasenija Damjanović-Tasa, 1935. i njene dve kćerke 11) Ranka (Milan) Damjanović, 1963. i 12) Jadranka (Milan) Damjanović, 1960; 13) Stanka (Mlađen) Damjanović, 1935. i njen sin 14) Zdravko (Vukašin) Damjanović, 1965; 15) Manojlo (Borivoje) Đuka, 1971; 16) Gojko (Novo) Ćurđić, 1958; 17) Miroslav (Samojko) Janković-Miro, 1966; 18) Sreten (Tomislav) Janković, 1964; 19) Radomir (Radovan) Jevtić, 1957; 20) Svetozar-Triša (Mihajlo) Kapetanović, 1941; 21) Ljubiša (Radoje) Lazendić, 1971; 22) Milovan (Miloš) Malešević, 1963; 23) Žarko (Dušan) Malešević, 1959; 24) Nedeljko (Slobodan) Mićić-Nenad, 1968; 25) Stanoje (Jovan) Mirković, 1968; 26) Miro (Milan) Pantić, 1969; 27) Stana (Simo) Rašević, 1926; 28) Milinko (Risto) Trifković, 1933. njegova žena 29) Janja (Milan) Trifković, 1941. i njihov sin 30) Rajko (Milinko) Trifković, 1979.

- nastaviće se -