DOKUMENTACIJA
BOSNA I HERCOGOVINA ‘92-95
Ubijanje
Srba u Brčkom
"Koreni" nastavljaju
seriju ekskluzivne dokumentacije srpskog stradanja u
Bosni i Hercegovini tokom proteklog rata. Podatke o zločinima
nad Srbima, koji svakako nisu konačni, sakupio je Milivoje
Ivanišević
Brčko
Nepoznatog dana maja meseca
1992., dok su ovim gradom vladale hrvatsko-muslimanske
vojne i policijske formacije i jedinice Hrvatskog vijeća
obrane (HVO), koje su grad okupirale 3. maja upadom sa
teritorije Republike Hrvatske, u Liješću br. 51. ubijene
od nepoznatih zlikovaca u sopstvenoj kući tri starije
osobe porodice Stoje Srijemac.
Žrtve: 1) Veljko (Zaharije)
Srijemac, 1933; 2) Petar (Zaharije) Srijemac, 1930. i
3) Stoja (Stevo) Srijemac, 1913.
Bijela
Srpski deo sela Bijela
nastanjenog pretežno hrvatskim stanovništvom (Hrvata
1714, muslimana 5, Srba 741) napadnut 11. juna 1992.
u dva navrata. Prvo u 11.30 časova i ponovo oko 17 časova.
Oba napada izvršile hrvatsko-muslimanske oružane formacije
od kojih je jedan deo na ovo područje pristigao iz Republike
Hrvatske, a drugi deo regrutovan od lokalnog hrvatskog
i muslimanskog stanovništva, članova HDZ i SDA. Reč je
o udruženim snagama regularnih jedinica Republike Hrvatske
i Armije BiH. Napad na Bijelu izvršila je 108. brčanska
brigada. Većina meštana srpske nacionalnosti uspela da
se blagovremeno skloni u susedna srpska sela, ali ne
i sve starije osobe koje su i postale žrtve ovog napada.
Ubijeno je uglavnom na surov način sedam lica srpske
nacionalnosti, a njih desetak je ranjeno vatrenim oružjem.
Posle pljačke stoke i pokretne imovine zapaljeno je i
uništeno preko 40 srpskih kuća i još više pomoćnih objekata. Oskrnavljena i srušena pravoslavna
crkva, kao i most na reci Tinji.
Žrtve: 1) Dušan (Stevo)
Lukić, 1926; 2) Veselin (Petar) Lukić, 1938; 3) Milan
(Jakov) Sekulić, 1958; 4) Mara (Lazar) Sekulić, 1925;
5) Jovanka (Marko) Mičić, 1932.
Cerik
Malo posavsko selo Cerik,
nastanjeno pretežno srpskim stanovništvom (Hrvata 26,
muslimana 3 i Srba 222), pretrpelo je napad hrvatsko-muslimanskih
oružanih formacija, predvođenih 108. brčanskom brigadom
Armije BiH, prvi dan po Duhovima, sv. Trojici, 17. juna
1992. u ranim jutarnjim časovima i ponovo 28. avgusta
1992. u kasnim popodnevnim časovima. Napadi na selo vršeni
su iz više pravaca, a u njima su pored navedene jedinice
učestvovali i Hrvati i muslimani, tzv. civilno stanovništvo,
sela Dubrava i Bijela. U Ceriku se nalazio i veliki broj
izbeglica iz ranije stradalih okolnih srpskih sela: Bijela
i Gornja Skakava (op. Brčko), kao i Špionica i Srnice
(op. Srebrenik) i ne samo njih. Posmrtni ostaci pobijenih
lica predati su porodicama i organima Republike Srpske
tek nakon dve godine, 26. juna 1994. u Gradačcu, a identifikacija
izvršena u mrtvačnici u Brčkom.
Pored velikog broja ubijenih,
nestalih i odvedenih u logore u selu je, posle izvršene
pljačke, zapaljeno preko sto srpskih kuća i još više
pomoćnih, pratećih objekata. Zapaljen je i uništen i
seoski mlin. Oskrnavljena je, opljačkana, a potom zapaljena
i srpska pravoslavna crkva.
Žrtve: 1) Spasoje (Mihajlo)
Andrić, 1962; 2) Milena (Radovan) Brković, 1975. i njena
majka 3) Mitra (Pero) Brković, 1937; 4) Milutin Dragičević,
1925; 5) Petar (Vojislav) Džombić, 1942; 6) Lazo (Jovo)
Ilić, 1933; 7) Risto (Mitar) Jovičić, 1926; 8) Jovo (Ilija)
Marković, 1964; 9) Milivoje (Savo) Sekulić, 1940; 10)
Ostoja (Savo) Mićanović, 1939; 11) Danilo (Petar) Mijatović,
1939; 12) Aco (Mirko) Milićević, 1958; 13) Simo (Petar)
Simić, 1924; 14) Nedeljko (Staniša) Stevanović, 1941;
15) Žarko (Mirko) Zarić, 1919; 16) izvesni Pajo iz Špionice,
17) Perica iz Špionice, oko 18 godina; 18) Jovo iz Srnica,
oko 45 god; 19) Radovan Brković, 1934; 20) Ostoja (Dimitrije)
Bojić 1938; 21) Jovan (Novak) Bojić, 1942; 22) Savo (Kosta)
Savić, 1950; 23) Cvijetin (Srećko) Milićević, 1940; 24)
Milovan Bogdanović, 1970; 25) Simo Miladinović, 1971.
Bukovac
Pretežno srpsko selo Bukovac
(Hrvata 69, muslimana 6, Srba 279). Srpska domaćinstva
i taj deo sela stradali 11. septembra 1992. u popodnevnim
časovima, dok su se meštani bavili svojim svakodnevnim
poslovima, prilikom neočekivanog, ničim izazvanog, napada
hrvatsko-muslimanskih oružanih formacija Armije BiH.
Žrtve napada isključivo lica srpske nacionalnosti. Tom
prilikom ubijeno, uglavnom ispred svojih kuća, osam lica,
veliki broj meštana Bukovca je ranjen, a mnogi od njih
su oterani u logore i zarobljeništvo. Gde su bili izloženi
novim podjednako teškim stradanjima, stalnom zlostavljanju
i ubistvima. Sva srpska pokretna imovina, prikupljena
letina i stočni fond opljačkani, a nepokretna imovina:
kuće, obori, štale i ostali privredni objekti domaćinstva
do temelja razoreni i spaljeni.
Žrtve: 1) Živan (Risto)
Bajić, 1963. i njegov otac 2) Risto (Miloš) Bajić, 1942;
3) Ilija (Cvetko) Bajić, 1938; 4) Petar (Bogoljub) Milošević,
1948; 5) Jovo (Savo) Pekić, 1954; 6) Nikola (Cvijetin)
Pištalović, 1928; 7) Stevo (Mihajlo) Subotić, 1938; 8)
Novak (Jovo) Tanasić, 1957.
Bukvik
Gornji, Bukvik Donji i Vitanovići
Sela Bukvik Gornji i Bukvik
Donji, sa ubedljivom srpskom večinom (Bukvik Gornji:
Hrvata 6, Srba 335, Jugoslovena 19; Bukvik Donji: Hrvata
3, Srba 193, Jugoslovena 16) i srpski delovi sela Vitanovići
(Vitanovići Gornji: Hrvata 158, muslimana 1, Srba 98,
Vitanovići Donji: Hrvata 320, muslimana 5, Srba 86).
Istovremeno napadnuti od jakih hrvatsko-muslimanskih
oružanih formacija, pre svega 108. brčanske brigade,
Armije BiH 14. septembra 1992. oko 14. časova.
Sve je, već tada, ukazivalo
da se radi o prethodno isplaniranoj i pripremljenoj akciji
širokog obuhvata u kojoj su angažovani svi hrvatsko-muslimanski
oružani sastavi sa ovog područja. Četrnaesti septembar
je bio poguban za mnoga srpska naselja opštine Brčko.
Osnovni cilj ukupnog hrvatsko-muslimanskog poduhvata
bio je da se ovaj deo bosanske Posavine očisti od srpskog
stanovništva, isprazne srpska naselja, i uspostavi nesmetana
neposredna veza BiH sa susednom Republikom Hrvatskom
iz koje su i pre početka oružanih sukoba u BiH ilegalno
ubacivane brojne terorističko-diverzantske grupe, oružje,
propagandni materijali i ostala oprema.
Bukvik je samo jedno od
više srpskih sela Brčkog i susednih posavskih opština
koje je ovom prilikom konačno savladano. Ekshumacija
mnogih žrtava izvršena je tek jula 1998. Nažalost, ni
tada nisu pronađeni posmrtni ostaci svih stradalnika
ovog srpskog sela. Po osvajanju sela napadači su razorili
zadružni dom i osnovnu školu. Opljačkali su sve srpske
kuće i prateće privredne objekte, zatim ih razorili i
popalili. Srušeno je ili popaljeno oko 200 samo stambenih
zgrada. Selo je do temelja opustošeno.
Oskrnavljena, opljačkana
i srušena pravoslavna crkva Svetog proroka Ilije i parohijski
dom u Donjem Bukviku.
Žrtve: 1) Cvitan (Nikola)
Bašić, 1954, Bukvik; 2) Gligor (Gavro) Bašić, 1928, Bukvik;
3) Mlađen (Jovan) Božić, 1976, Bukvik; 4) Radojka (Kosta)
Bajić, 1948. Bukvik; 5) Radojka (Blagoje) Brestovački,
1933; 6) Milka (Nikola) Brestovački, 1943; 7) Pero (Ilija)
Veselinović, 1974; 8) Đorđe (Miloš) Vidović, 1922; 9)
Mitar (Mitar) Vujić-Mića, 1945; 10) Vaso Vujić, 1924;
11) Ilija (Pero) Kurinović-Kule, 1960; 12) Damjan (Jovan)
Kerezović, 1936; 13) Đorđe (Nikola) Kerezović, 1932.
i njegova supruga 14) Cvijeta (Simo) Kerezović, 1930;
15) Janko (Savo) Maričić, 1930; 16) Nikola (Rajko) Piperčević,
1942; 17) Mirko (Zarija) Ristić, 1957; 18) Cvijetin (Tanasije)
Ristić, 1954; 19) Spasoje (Bogoljub) Sekulić-Paja, 1954;
20) Savo (Lazar) Tanasković, 1912; 21) Jovan (Todor)
Tanasković, 1912; 22) Milo Đurić, 1924; 23) Marko (Petar)
Pejić, 1931. i njegova supruga 24) Cvijeta (Nikola) Pejić, 1938; 25) Blagoje (Kosta) Pejić, 1912; 26) Ilija (Miljan) Perić, 1974; 27) Ilija
(Boško) Kaurinović-Farkaš, 1928; 28) Trivo (Savo) Kaurinović,
1936; 29) Danilo (Petar) Jović, 1966; 30) Gojko (Janko)
Radić, 1957. i njegov brat 31) Cvijetin (Janko) Radić,
1963; 32) Živan (Mihajlo) Radić, 1966; 33) Savo (Ilija)
Veselinović, 1939; 34) Vlajko (Avram) Purić, 1940.
Vujičići,
Gajevi i Lukavac
Ova pretežno srpska naselja
(Vujičići: Hrvata 1, Srba 263, Jugoslovena 9; Gajevi:
Hrvata 2, Srba 188, Jugoslovena 3; Lukavac: Hrvata 4,
Srba 198, Jugoslovena 7) napadnuti 14. septembra 1992.
oko 14 časova, istovremeno kad i Bukvik i ostala manja
srpska naselja u ovoj opštini. Ubistva, pljačku i uništavanje
sela izvršili su pripadnici oružanih snaga Armije BiH.
Sela su, kao i obično, napustili gotovo svi meštani izuzev
starih, nepokretnih i bolesnih. Oni su i bili žrtve masakra
muslimanskih i hrvatskih boraca i tzv. civila koji su
borce, radi efikasnije pljačke, pratili u akciji. Tela
žrtava su teško pronalažena i kasno sahranjivana.
U ovim selima i brojnim
srpskim zaseocima opštine Brčko-izuzev već iskazanog
razaranja Bukvika-istog dana uništeno je preko 330 srpskih
kuća i znatno više ostalih privrednih zdanja. Mnogi meštani,
kao ni njihovi gosti, izbeglice iz srpskih ranije opustošenih
sela, nisu uspeli da se probiju i provuku do srpske teritorije
i završili su u brojnim logorima koji su se nalazili
u većim muslimanskim i hrvatskim selima ove i susednih
opština (Ulice, Gornji Rahić, Orađenovac, i dr.).
Žrtve: 1) Marko Todorović,
1934, Vujičići; 2) Gavro Tanić, 1922, Vujičići; 3) Ana
(Jovan) Tripić, 1945, Vujičići; 4) Slađan (Vaso) Đurić,
1975. Vujičići i njegov otac 5) Vaso (Nikola) Đurić,
1940. Vujičići; 6) Ruža (Jovan) Blagojević, 1941. Gajevi;
7) Stevan (Risto) Blagojević, 1921. Gajevi; 8) Mitar
(Stevo) Blagojević, 1942. Gajevi; 9) Nedeljko (Nedeljko)
Lukić, 1940, Vujičići; 10) Jovo (Mitar) Mijatović, 1953.
Lukavac; 11) Milena (Simo) Cvijanović, 1968. Vujčići.
Vučilovac
Jedno od najvećih srpskih
sela u opštini Brčko (Srba 674, muslimana 1, Jugoslovena
11) napadnuto i okupirano od strane 108. brčanske brigade
iz sastava oružanih jedinica Armije BiH 12. decembra
1992. Tom prilikom ubijeno je devetnaest lica srpske
nacionalnosti čija su tela dugo ostala nesahranjena:
po kućama, dvorištima, na putu, po jarugama kroz koje
su pokušali da se spasu begstvom od napadača. U Vučilovcu
se nalazio veliki broj srpskih izbeglica iz okolnih sela.
Tela pokojnika predata
organima srpskih vlasti tek 30. januara 1993. Pošto su
hrvatsko-muslimanske snage okupirale selo, opljačkale
su stočni fond, rezerve hrane i sve što se moglo odneti
ili odvuči traktorima i kamionima, a ostatak do temelja
razorili i spalili. I ovo srpsko selo bilo je etnički
očišćeno, a time je konačno i teritorija koja se našla
u posedu hrvatsko-muslimanskih oružanih formacija i civilnih
vlasti u Posavini proširena gotovo do maksimuma.
Žrtve: 1) Krsto (Niko) Arsenić,
1907; 2) Goja (Ante) Ignjić, 1939; 3) Pero (Nikola) Kitić,
1951; 4) Mićo (Nikola) Lukić, 1944; 5) Netka (Miko) Lukić,
1928; 6) Ratko (Petra) Lukić, 1964; 7) Ilija (Stevo)
Majstorović, 1937; 8) Milenko (Nedeljko) Majstorović,
1971; 9) Ignjatije (Vlajko) Arsenić, 1937; 10) Marinko
(Petar) Margetić, 1938; 11) Milan (Lazar) Margetić, 1968;
12) Joco (Marko) Mišić, 1973; 13) Svetislav (Dimitrije)
Mitrović, 1968; 14) Slađan (Staniša) Nikić, 1967; 15)
Marko (Stevan) Nikolić, 1910; 16) Ruža (Jovo) Nikolić,
1926; 17) Lazo (Risto) Ostojić, 1946; 18) Petra Ostojić,
1910; 19) Božo (Božo) Petrović, 1952; 20) Panto (Stojan)
Majstorović, 1944; 21) Marko Margetić. (Od navedenih
žrtava njih pet je bilo zarobljeno, ali su nakon skoro
dva meseca njihova tela vračena masakrirana. To su: Ignjatije
(Vlajko) Arsenić, 1937; Ilija (Stevo) Majstorović, 1937;
Netka Miko) Lukić, 1928; Marko (Stevan) Nikolić, 1910. i Petar Ostojić, 1910.)
Boderište
Ovo isključivo hrvatsko
selo u opštini Brčko (Hrvata 954, muslimana 1, Srba 2,
Jugoslovena 1) bilo je središte masovnog linča, egzekucije
i masakra više ranjenikih i zarobljenih vojnika Vojske
Republike Srpske. Zločin se dogodio između 8. i 11. marta
1993. Vojnici, večinom ranjenici koji su zarobljeni,
našli su se u nadležnosti vojnih vlasti Armije BiH 8.
marta 1992, a njihova unakažena tela su razmenjena za
žive muslimanske i hrvatske vojnike 11. marta 1993. kada
je od strane stručnjaka izvršena i ekspertiza povreda
koje su izazvale smrt zarobljenika.
Nalazi su bili više nego
tragični. Srpski zarobljenici su poubijani na najsvirepiji
način. Za ovaj zločin je Veliko Vijeće Osnovnog suda
u Brčkom osudilo u odsustvu više lica za koja je utvrđeno
da su posle teškog fizičkog zlostavljanja izvršili i
egzekuciju nad ratnim zarobljenicima. Po preuzimanju
tela, koja je izvršena u dva navrata: 11. marta i 7.
maja 1993. konstatovano je da su mnoge žrtve posle prethodne
torture ubijena udarcima tupim predmetom u glavu uz prethodno
odsecanje pojedinih delova tela: glave i udova, ušiju,
nosa, vađenjem očiju, razbijanjem donje čeljusti, itd.
U obdukciji preuzetih tela učestvovali dr Zoran Stanković,
VMA-Beograd i dr Dragana Ninković, lekar iz Brčkog.
Žrtve: 1) Ilija (Mitar)
Bajić, 1956; 2) Ranko (Pero) Jovičić, 1945; 3) Mirko
(Cvijetin) Pekić, 1932; 4) Miroslav (Nikola) Pudić, 1959;
5) Radan (Krsto) Pudić, 1974; 6) Siniša (Jovan) Pudić,
1974; 7) Petar (Lazar) Tadić, 1942; 8) Dragan (Ratko)
Tomić, 1974. 9) Nikola (Simo) Tomić, 1943; 10) Stojan
(Ratko) Tomić, 1972; 11) Gojko (Jovan) Vujičić, 1958;
12) Stojan (Đoko) Pudić, 1952; 13) Perica (Ranko) Jovičić,
1972; 14) Željko Padežanin, 1973; 15) Radovan (Milan)
Marjanović, 1958.
Brčko
U ul. Jelene Vokčić, 10
maja 1994. oko 19,30 časova prilikom granatiranja užeg
dela grada-Doma kulture, hotela "Galeb" i drugih objekata u centru- teže i lakše povređeno više civilnih lica. Tom prilikom
ubijena i tri lica porodice Isailović, a pokojna Svetlana
Isailović nalazila se u osmom mesecu trudnoće. Granatiranje
izvršeno po civilnim objektima kojima je naneta znatna
meterijalna šteta i van zone oružanih dejstava, u vreme
zasedanja Skupštine Republike Srpske.
Žrtve: 1) Svjetlana Isailović,
1967. njena trogodišnja kćerka 2) Božana Isailović, 1991.
i svekar Božo Isailović, 1933.
|
